Transit Ticaret Nedir? Re-Export ve Doğrudan Satış

Transit ticaret nedir? Resmi tanım

İhracat Yönetmeliği'ne göre transit ticaret; yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmadan ya da antrepodan satın alınan malın, ülkemiz üzerinden transit geçirilerek veya doğrudan doğruya yurt dışında ya da serbest bölgede yerleşik bir firmaya veya antrepoya satılmasıdır. Tanımın tam metni için İhracat Yönetmeliği sayfasına bakabilirsiniz.

Bilmeniz gereken üç nokta:

• Eskiden ayrıntılı usulleri belirleyen Transit Ticarete İlişkin Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır; bugün işlemler gümrük mevzuatındaki beyan ve rejimlerle yürütülür.
• Uluslararası anlaşmalarla ticareti yasaklanmış mallar transit ticarete konu olamaz; ithalat ve ihracat yapılması yasaklanmış ülkelerle de transit ticaret yapılamaz.
• Mal Türkiye'de serbest dolaşıma girerse (ithal edilip vergileri ödenirse) ve sonra satılırsa, bu artık transit ticaret değil; normal ithalat ve ardından ihracattır.

Kısaca: Türk firması bir "aracı satıcı" gibi çalışır. Malı bir ülkeden alır, başka bir ülkeye satar ve aradaki farkı kazanır.

Transit ticaretin iki türü: re-export ve doğrudan transit satış

1. Re-export (Türkiye üzerinden yeniden ihracat)

Mal Türkiye'ye gelir ama serbest dolaşıma girmez. Antrepoda, serbest bölgede veya transit rejimi altında gümrük gözetiminde bekler, gerekirse depolanır ve buradan alıcı ülkeye yeniden gönderilir.

• Örnek: Türk firması bir ülkeden aldığı malı antrepoda bekletir; alıcı bulununca malı oradan üçüncü ülkeye gönderir.
• Ne zaman tercih edilir? Malı alıcıya yakın tutmak, partileri bölmek, yeniden etiketlemek veya alıcı bulana kadar stoklamak gerektiğinde.
• Dikkat: Türkiye'ye giriş ve çıkış için gümrük beyanları (transit, antrepo veya serbest bölge belgeleri) düzenlenir; beyanlarda işlemin transit ticaret olduğu belirtilmelidir. Serbest bölge işlemlerinin kendi belge düzeni vardır.

2. Doğrudan transit satış (mal Türkiye'ye hiç girmez)

Mal, satıcının ülkesinden doğrudan alıcının ülkesine gider. Türk firması yalnızca alım ve satım sözleşmesini yapar, faturaları düzenler ve ödemeyi yönetir.

• Örnek: İstanbul'daki bir firma, bir ülkedeki üreticiden aldığı malı başka bir ülkedeki alıcıya satar; mal üretici ülkeden alıcı ülkeye doğrudan yüklenir.
• Ne zaman tercih edilir? Lojistik maliyeti düşürmek ve süreyi kısaltmak için; mal Türkiye'ye uğramadığından Türkiye'de gümrük beyannamesi gerekmez.
• Dikkat: Malın kimin adına yüklendiği, konşimentodaki gönderici/alıcı bilgileri ve faturaların birbirini tutması önemlidir.

Re-export ile doğrudan transit satış karşılaştırması

Transit ticaret ile transit rejimi arasındaki fark nedir?

İki terim sık karıştırılır:

Re-export türündeki transit ticarette mal Türkiye'den geçerken transit rejimi kullanılabilir; ama transit rejimi tek başına bir ticaret şekli değildir.

Transit ticaret nasıl yapılır? Adım adım

1. Mal ve ülke kontrolü: Malın ve alıcı ülkenin yasak veya kısıtlama kapsamında olmadığını kontrol edin.
2. Tedarikçi ile anlaşma: Fiyat, teslim şekli ve ödeme koşulunu belirleyin; satıcıdan proforma fatura alın.
3. Alıcı ile anlaşma: Kendi satış fiyatınızı ve koşullarınızı yazılı hale getirin.
4. Tür seçimi: Mal doğrudan mı gidecek, yoksa Türkiye'de antrepo veya serbest bölgeye mi gelecek? Karar lojistiği ve belgeleri belirler.
5. Ödeme yöntemi: Taraflar arasındaki güvene göre peşin, akreditif veya diğer yöntemleri seçin.
6. Sevkiyat ve belgeler: Taşıma belgesi, faturalar ve (re-export'ta) gümrük beyanları birbirini tutmalı.
7. Muhasebe: Alış ve satış faturalarını kaydedin; vergisel durumu mali müşavirinizle netleştirin.

Transit ticarette fatura, belgeler ve vergi

• Fatura: Türk firması, alıcıya satış faturası düzenlemek zorundadır. Zincir genelde şöyledir: yabancı satıcının Türk firmasına faturası → Türk firmasının alıcıya faturası.
• Belgeler: Satış sözleşmesi veya proforma, ticari faturalar, taşıma belgesi (konşimento, CMR vb.), re-export'ta gümrük beyanları.
• Gümrük vergileri: Mal serbest dolaşıma girmediği için transit ticarete konu eşya gümrük vergisi ve harcına tabi değildir.
• Vergi ve bedel: Türkiye'ye hiç girmeyen malın satışında vergilendirme, gümrük gözetimindeki mallardan farklıdır; vergi, resim ve harç istisnası ile bedelle ilgili kurallar ilgili Ticaret Bakanlığı tebliğinde yer alır. Kendi işleminiz için mali müşavirinize danışın.

İhracatın temel adımlarını görmek için İhracat nedir ve nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

Transit satışta taşıma maliyetini navlun nasıl hesaplanır yazısındaki yöntemle hesaplayabilirsiniz; alıcı ülkeleri karşılaştırmak için en çok ihracat yapılan ülkeler verisine bakın.

Transit ticarette sık yapılan hatalar

• Transit ticareti gümrükteki transit rejimiyle karıştırmak
• Malı serbest dolaşıma sokup sonra "transit ticaret" sanmak
• Yasaklı mal veya ülke kontrolü yapmamak
• Fatura, konşimento ve beyanlardaki tarafları tutarsız yazmak
• Gümrük beyanlarında işlemin transit ticaret olduğunu belirtmemek
• Vergisel durumu mali müşavire danışmadan varsaymak

Bu konuları uygulamalı öğrenmek isterseniz İhracat Kulübü'nün ücretsiz topluluğuna katılabilirsiniz. Daha derin ve uygulamalı program için %1 İhracat Kulübü sayfasına göz atın.