TAREKS nedir?
Gümrük ve Rejimler · Son güncelleme:
| Ne zaman kullanılır | İthalat ya da ihracatı yapılacak ürünün güvenlik, teknik mevzuat, standart ve kalite denetimine tabi olduğu durumlarda |
|---|---|
| Yetkili kurum | T.C. Ticaret Bakanlığı |
| Başvuruyu kim yapar | Denetime tabi ürünü ithal ya da ihraç eden firma |
| Sağladığı avantaj | Denetim başvuru ve işlemlerini elektronik ortama taşır ve yeknesaklaştırır; riskli ürünlere odaklanarak kaynakları verimli kullanır, maliyetleri azaltır |
| Dikkat noktası | Hangi ürünlerin denetime tabi olduğu mevzuata göre değişir; ürününüzün kapsamda olup olmadığını önceden kontrol edin |
TAREKS nedir?
TAREKS, ithalat ve ihracatta yapılan ürün denetimlerini elektronik ortamda ve risk esasına göre yürütmeye imkân veren web tabanlı bir uygulamadır. Denetimin amacı, tüketiciyi ve üreticiyi güvenlik, teknik mevzuata ve standartlara uygunluk ile kalite açısından korumaktır.
TAREKS ile birlikte her ürün partisinin ayrı ayrı denetlenmesi anlayışı değişmiştir. Sistemde ürünlerden belirlenen kriterlere göre riskli olanlar tespit edilir ve fiili denetimler bu ürünlere yoğunlaşır. Böylece kaynaklar etkin kullanılır, maliyetler azalır, denetim başvuru ve işlemleri kolaylaşır ve yeknesaklaşır.
Hangi ürünlerin denetime tabi olduğu ve başvuru şartları mevzuata göre belirlenir ve değişebilir. Ürününüzün kapsamda olup olmadığını öğrenmek için önce GTİP kodunu belirleyin; emin değilseniz gümrük müşavirinize ve ilgili kuruma danışın.
TAREKS nasıl işler?
- İthalat ya da ihracat yapacak firma, ürününün denetime tabi olup olmadığını mevzuattan ve GTİP kodundan kontrol eder.
- Denetime tabi ürün için başvuru TAREKS üzerinden elektronik ortamda yapılır.
- Sistem, belirlenen kriterlere göre ürünün risk durumunu değerlendirir.
- Fiili denetimler, riskli olduğu tespit edilen ürünlere yoğunlaşır.
- Denetim sonucuna göre işlemlere devam edilir; ayrıntılar ürüne ve mevzuata göre değişir.
Örnek
Türkiye'de bir firma, çocuk oyuncağı ithal etmek istiyor. Ürün güvenlik ve teknik mevzuat açısından denetime tabi olabilecek bir kategoride. Firma önce ürünün GTİP kodunu belirliyor ve denetim kapsamında olup olmadığını gümrük müşaviriyle kontrol ediyor. Kapsamdaysa başvuruyu TAREKS üzerinden elektronik ortamda yapıyor. Ürün riskli olarak belirlenirse fiili denetim bu ürüne yoğunlaşıyor.
Dikkat edilecekler
- Her ürün denetime tabi değildir. Hangi ürünlerin kapsamda olduğu mevzuata göre belirlenir; ürününüzün GTİP kodunu belirleyip kapsamını önceden kontrol edin.
- Başvuruyu sevkiyattan önce planlayın. Denetim süreci gümrük işlemlerini etkileyebilir; gecikme demuraj gibi ek maliyetler doğurabilir.
- Risk esaslı denetim, denetimsiz demek değildir. Riskli bulunan ürünlere fiili denetim yoğunlaşır; belge ve uygunluk şartlarını her sevkiyatta eksiksiz hazırlayın.
- Mevzuat değişir. Kapsam, kriterler ve başvuru adımları güncellenebilir; güncel bilgiyi Ticaret Bakanlığı'ndan ve gümrük müşavirinizden teyit edin.
Sık sorulan sorular
TAREKS nedir?
TAREKS, ithalat ve ihracat denetimlerini risk esaslı olarak elektronik ortamda yürüten web tabanlı bir uygulamadır. Amacı tüketiciyi ve üreticiyi güvenlik, teknik mevzuata ve standartlara uygunluk ile kalite açısından korumaktır.
TAREKS ne işe yarar?
İthalat ve ihracat ürünlerinin güvenlik, teknik mevzuata ve standartlara uygunluk ile kalite denetimini elektronik ortamda ve risk esasına göre yapmayı sağlar. Böylece denetim işlemleri kolaylaşır ve riskli ürünlere odaklanılır.
Risk esaslı denetim ne demek?
Her ürün partisini denetlemek yerine, belirlenen kriterlere göre riskli olduğu tespit edilen ürünleri belirlemek ve fiili denetimleri bu ürünlere yoğunlaştırmak demektir.
TAREKS ithalat için mi ihracat için mi?
İkisi için de. Hem ithalat hem ihracat denetimleri TAREKS üzerinden elektronik ortamda ve risk esasına göre yürütülür.
İlgili terimler
- GTİP Kodu: Bir ürünü gümrükte tanımlayan, vergisini ve mevzuat şartlarını belirleyen ürün kodu.
- İthalat: Yurt dışından mal veya hizmet satın alınıp ülkeye getirilmesi.
- Antrepo: Eşyanın ithalat vergileri ödenmeden gümrük gözetiminde depolandığı tesis.
- Serbest Bölge: Türkiye gümrük bölgesi dışında sayılan, kendi mevzuatı olan üretim ve ticaret bölgesi.
- Demuraj: Konteynerin ya da geminin ücretsiz bekleme süresini aşması halinde ödenen ek ücret.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, TAREKS resmî tanıtım bilgileri
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.