AWB nedir?
Air Waybill · Belgeler · Son güncelleme:
Diğer adları: Hava konşimentosu · Hava yolu taşıma senedi
| Düzenleyen | Havayolu şirketi ya da yetkili acentesi (genellikle forwarder aracılığıyla) |
|---|---|
| Ne zaman hazırlanır | Mal havayoluna teslim edilip uçuş için kabul edildiğinde |
| Kimde bulunur | Asıl nüshalar gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasında paylaşılır; kopyalar taşıma zincirinde kalır |
| Ne için kullanılır | Hava taşıma sözleşmesini ve malın teslim alındığını kanıtlamak, yük takibini ve teslimi yürütmek |
| Zorunlu mu | Hava yoluyla yapılan her taşımada düzenlenir; belge olmadan yük taşınmaz |
AWB nedir?
AWB, hava kargo gönderilerinin kimlik kartı gibidir. Üzerinde gönderici, alıcı, malın tanımı, adet ve ağırlık bilgileri, çıkış ve varış havalimanı ile navlun bilgisi bulunur. Taşıyıcı bu belgeyle malı teslim aldığını ve belirtilen şartlarla taşımayı üstlendiğini kabul eder.
AWB, deniz taşımasındaki konşimento ile benzer bir işlev görür; ancak aralarında önemli bir fark vardır. Konşimento çoğu zaman malın mülkiyetini temsil edebilen bir belgedir. AWB ise kıymetli evrak değildir, devredilemez ve alıcının adı belgede yazılıdır. Alıcı, kimliğini kanıtlayarak malı teslim alır; belgenin orijinalini ibraz etmesi gerekmez.
AWB'nin üzerinde hava taşımasına özgü bir belge numarası bulunur. Bu numara sayesinde yük, taşıyıcının sistemi üzerinden takip edilebilir. Belgeyi çoğu zaman gönderici adına forwarder hazırlar.
AWB nasıl işler?
- Satıcı ve alıcı teslim şeklini ve hava taşıması için kullanılacak havalimanlarını belirler.
- Satıcı, ticari fatura ve çeki listesi bilgilerini taşıyıcıya ya da forwarder'a iletir.
- Taşıyıcı ya da acentesi, bu bilgilerle AWB'yi düzenler; navlunun peşin mi varışta mı ödeneceği belgeye yazılır.
- Mal havalimanındaki kargo terminaline teslim edilir, kabul edilir ve uçağa yüklenir.
- Asıl nüshalardan biri gönderene verilir, diğerleri yükle birlikte ya da taşıyıcıda kalır.
- Varışta alıcı kimliğini kanıtlayarak malı teslim alır ve gümrük işlemlerini tamamlar.
Belgedeki bilgilerin fatura ve çeki listesiyle uyuşması, varış gümrüğünde sorun yaşamamak için önemlidir.
Örnek
Türkiye'deki bir tekstil üreticisi, numune koleksiyonunu Almanya'daki bir alıcıya hava yoluyla göndermek istiyor. Lojistik firması gönderi bilgilerini alarak AWB'yi düzenliyor ve belgede alıcının adını yazıyor. Alıcı, varış havalimanında kimliğini göstererek malı teslim alıyor; belgenin orijinalini bankaya ya da satıcıya göndermesi gerekmiyor.
Dikkat edilecekler
- AWB bir mülkiyet belgesi değildir. Konşimento gibi devredilebilir bir evrak olarak düşünmeyin; mal, belgede yazılı alıcıya teslim edilir.
- Alıcı bilgilerini doğru yazdırın. Belge alıcı adına düzenlendiği için ad, adres ve iletişim hatası teslimde gecikmeye yol açar.
- Belge bilgilerini diğer evraklarla karşılaştırın. Adet, ağırlık ve mal tanımı fatura ve çeki listesiyle uyuşmalıdır.
- Navlun ibaresini kontrol edin. Peşin (prepaid) ya da varışta (collect) ödeme, teslim şeklinizle uyumlu olmalıdır.
- Akreditifli satışlarda belge şartlarını okuyun. Akreditif metni AWB için özel bir koşul istiyorsa düzenlemeden önce taşıyıcıya bildirin.
Sık sorulan sorular
AWB nedir?
AWB (Air Waybill), hava yoluyla yapılan taşımalarda düzenlenen taşıma belgesidir. Taşıma sözleşmesinin ve malın taşıyıcıya teslim edildiğinin kanıtıdır.
AWB ile konşimento arasındaki fark nedir?
AWB hava taşımasında kullanılır, kıymetli evrak değildir ve alıcı adına düzenlenir. Konşimento deniz taşımasında kullanılır ve çoğu zaman malın mülkiyetini temsil edebilir.
AWB'yi kim düzenler?
AWB'yi havayolu şirketi ya da yetkili acentesi düzenler. Uygulamada belgeyi çoğunlukla gönderici adına forwarder hazırlar.
Alıcı malı teslim almak için AWB'nin aslını göstermek zorunda mı?
Hayır. AWB devredilebilir bir belge olmadığı için alıcı, belgede yazılı kişi olduğunu kimliğiyle kanıtlayarak malı teslim alır.
İlgili terimler
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
- Forwarder: Malın taşımasını gönderen adına uçtan uca organize eden lojistik aracı firma.
- Navlun: Malın taşınması için taşıyıcıya ödenen taşıma bedeli.
- Ticari fatura: Satıcının sattığı malı, miktarını, fiyatını ve satış şartlarını alıcıya bildirdiği kesin satış belgesi.
- Çeki listesi: Sevkiyattaki her kabın içeriğini, ağırlığını, ölçüsünü ve işaretini gösteren ambalaj dökümü.
- Akreditif: Bankanın, şartlara uygun belgeler karşılığında ihracatçıya ödeme yapmayı taahhüt ettiği ödeme yöntemi.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı (genel bilgi); Hava yolu taşımacılığında genel uygulama ve belge usulleri
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.