İhracat İçin Gerekli Belgeler: Yurtdışına Ürün Gönderme Listesi

İhracatta hangi belgeler kullanılır?

Ticari fatura ve proforma fatura

Ticari fatura, satışın resmi belgesidir: satıcı ve alıcı bilgileri, malın tanımı, GTİP, miktar, birim fiyat, toplam bedel, döviz cinsi, teslim şekli (Incoterms) ve ödeme şekli yer alır. İhracat faturası KDV'siz kesilir; nedenini ihracatta KDV yazısında anlattık.

Proforma fatura ise sevkiyattan önce gönderilen tekliftir; alıcı onu onaylar, akreditif açacaksa bankaya verir. Proformanın nasıl hazırlanacağını Axporter'ın proforma fatura rehberinde bulabilirsiniz.

GTİP'i bilmiyorsanız önce GTİP sorgulama nasıl yapılır yazısına bakın; yanlış GTİP, eksik sertifika ve yanlış vergiyle sonuçlanabilir.

Çeki listesi (packing list)

Çeki listesi, sevkiyattaki her kolinin veya paletin içeriğini, adedini, net ve brüt ağırlığını ve ölçülerini gösterir. Gümrükte kontrol, taşıyıcıda yükleme planı ve alıcıda mal kabulü için kullanılır. Faturadaki miktarlarla birebir uyumlu olmalıdır. Hacmi doğru hesaplamak için konteyner ölçüleri yazısındaki CBM hesabından yararlanabilirsiniz.

Gümrük beyannamesi

Gümrük beyannamesi, malın Türkiye'den çıkışının resmi kaydıdır ve ihracatın ana belgesidir. Elektronik ortamda, genellikle ihracatçının yetki verdiği gümrük müşaviri tarafından verilir. Fatura, çeki listesi ve gerekiyorsa izin/sertifika belgeleri beyannameye dayanak olur. Mal fiilen çıkış yapınca beyanname kapanır; KDV beyanı ve iade bu belgeye dayanır.

Taşıma belgeleri: konşimento, CMR, AWB

Konşimentonun türleri ve ödeme güvencesindeki rolü için konşimento nedir sayfasına bakın. Taşıma maliyetini navlun nedir, nasıl hesaplanır yazısında anlattık.

Menşe belgeleri: menşe şahadetnamesi, EUR.1, A.TR

• Menşe şahadetnamesi: Malın hangi ülkede üretildiğini gösterir. Ticaret Bakanlığı'na göre her ihracatta zorunlu değildir; ithalatçı ülke isterse düzenlenir ve odalar tarafından onaylanır.
• EUR.1 dolaşım belgesi: Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması olan ülkelere tercihli (indirimli veya sıfır) gümrük vergisinden yararlanmak için kullanılan menşe belgesidir.
• Fatura beyanı: EUR.1 yerine faturaya yazılan menşe beyanıdır. 6.000 EUR'nun altındaki sevkiyatlarda tüm ihracatçılar, üstünde yalnızca onaylanmış ihracatçılar düzenleyebilir.
• A.TR dolaşım belgesi: AB ile Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde malın serbest dolaşımda olduğunu gösterir; menşe göstermez.

Alıcınızın bu belgelerle ne kadar vergi avantajı sağladığını görmek için gümrük vergisi hesaplama yazısına bakabilirsiniz.

Ürüne ve ülkeye özel belgeler

Bazı ürünler ve ülkeler ek belge ister. Örnekler:

• Gıda ve tarım ürünlerinde sağlık sertifikası veya bitki sağlığı (fitosanitary) sertifikası
• Bazı ülkelerde konsolosluk veya oda onaylı fatura (legalizasyon)
• Elektrikli ürünlerde, oyuncakta, kozmetikte varış pazarının uygunluk/kayıt belgeleri
• Ahşap palet kullanılıyorsa ISPM 15 işareti
• Ödeme akreditifle yapılıyorsa akreditifte sayılan tüm belgeler (bkz. akreditif nedir)

Irak, Libya, Kazakistan, ABD veya Birleşik Arap Emirlikleri gibi bir ülke için liste ararken en doğru kaynak, alıcınızın kendi gümrük müşavirinin istediği belge listesi ve ilgili ülkenin resmi gümrük sitesidir. Belge listesini proforma aşamasında yazılı olarak teyit edin.

Mikro ihracatta belgeler

Kargo veya posta ile yapılan küçük gönderilerde (mikro ihracat / e-ihracat) gümrük beyannamesi yerine elektronik ticaret gümrük beyannamesi (ETGB) kullanılır ve süreç genellikle kargo firması üzerinden yürür. Ağırlık ve değer sınırları dönemsel olarak değişebildiği için güncel sınırı kargo firmanızdan ve Ticaret Bakanlığı'ndan kontrol edin.

Belge hazırlarken kontrol listesi

1. GTİP doğru mu, ürün için izin veya sertifika gerekiyor mu?
2. Fatura, çeki listesi ve taşıma belgesindeki miktar, ağırlık ve tanımlar birebir aynı mı?
3. Teslim şekli ve ödeme şekli tüm belgelerde aynı mı?
4. Alıcı menşe belgesi istiyor mu; EUR.1 mi, A.TR mi, fatura beyanı mı?
5. Akreditifli satışta belge şartları harfiyen karşılanıyor mu?
6. Belgelerin orijinal mi, kopya mı, kaç nüsha isteneceği yazılı olarak netleşti mi?

Bu konuları uygulamalı öğrenmek isterseniz İhracat Kulübü'nün ücretsiz topluluğuna katılabilirsiniz. Daha derin ve uygulamalı program için %1 İhracat Kulübü sayfasına göz atın.