GTİP Sorgulama Nasıl Yapılır? Ürün Kodunu Bulma Rehberi

GTİP kodu nedir, 12 hane ne anlama gelir?

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), Türkiye'de ürünleri gümrükte sınıflandıran 12 haneli koddur. Kod; gümrük vergisini ve ürüne uygulanacak ithalat ve ihracat mevzuatını belirler. Tanım ve örnekler için GTİP kodu nedir sayfamıza bakın.

Ticaret Bakanlığı'na göre kodun yapısı şöyledir:

İlk 6 hane HS koduyla aynı olduğu için, hedef ülkenin tarifesini ve ticaret istatistiklerini ararken (ör. TradeMap) yalnızca bu 6 haneyi kullanırsınız. HS kodunun tanımı için HS kodu nedir sayfasına bakın.

GTİP'in diğer ülkelerdeki adları

Yabancı alıcınız "HS code", "HTS code" veya "commodity code" istediğinde, aynı sınıflandırma sisteminin kendi ülkesindeki karşılığını soruyor. Hepsi ilk 6 hanede ortak Harmonize Sistem'e (HS) dayanır; sonraki haneler ülkeye göre değişir.

Pratikte: Alıcı "Please send the HTS code" yazdığında, GTİP'inizin ilk 6 hanesini (HS kodu) gönderin ve Türkiye'deki 12 haneli GTİP'i kendi kodunuz olarak belirtin. Alıcının ülkesindeki tam kodu (ör. ABD'de HTS) alıcı veya onun gümrük müşaviri belirler. Bu ayrıntıyı bilmek, teklif ve proforma faturada yanlış anlaşılmayı önler.

Adım adım GTİP sorgulama

1. Ürünü net tanımlayın

Kod, ürünün adına değil; ne olduğuna, neyden yapıldığına ve ne için kullanıldığına bağlıdır. Aramaya başlamadan şu soruları cevaplayın: Ham mı, işlenmiş mi? Ana malzemesi nedir? Hangi amaçla kullanılır? Set mi, tek parça mı? Ambalajı ve sunumu nasıldır (perakende ambalaj, dökme)? Bu cevaplar, aday kodlar arasında doğru olanı seçmenizi sağlar.

2. GTİP kodu sorgulama: Resmî Tarife Arama Motoru'nda arayın

Ticaret Bakanlığı'nın Tarife Arama Motoru, GTİP aramak için resmî araçtır; ürün adı veya GTİP numarasıyla arama yapabilirsiniz. İhracat odaklı arama için Bakanlığın Dış Ticaret Sistemi'ndeki GTİP Arama Motoru da bir seçenektir. Genel terimle başlayıp (ör. "zeytinyağı") sonuçları daraltın.

3. Hiyerarşiyi okuyun: bölüm, fasıl, pozisyon

Gümrük tarifesi bölüm, fasıl, pozisyon ve alt pozisyon olarak kademelidir. Bulduğunuz kodun bağlı olduğu faslın başlığını ve açıklayıcı notlarını okuyun; bazı ürünler notlar nedeniyle başka fasıla girer. Yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetveli'ne Bakanlığın mevzuat sayfasından fasıl bazında ulaşabilirsiniz. Sadece ilk görünen sonuca bakmayın.

4. Kodu belgelerden doğrulayın

Aday kodu üç yerden kontrol edin: (1) benzer ürünü ihraç eden rakibin veya alıcınızın gönderdiği proforma fatura ve ticari fatura gibi belgelerdeki kod (proforma fatura nedir), (2) tedarikçinizin ürün belgeleri, (3) gümrük müşavirinizin teyidi. Üç kaynak aynı kodu gösteriyorsa güvenli bölgesiniz. Ayrıca BTB sisteminde benzer ürünler için verilmiş kararlara (GTİP, eşya tanımı, gerekçe) bakabilirsiniz.

5. İlk 6 haneyle hedef ülkenin tarifesine bakın

Türkiye'deki 12 haneli kodunuzun ilk 6 hanesini, hedef ülkenin gümrük vergisini ve ithalat şartlarını görmek için kullanın. Avrupa Birliği için TARIC ve Access2Markets, genel kaynaklar için Dünya Gümrük Örgütü'nün HS sayfası başlangıç noktasıdır; bunları kaynaklar sayfamızda derledik.

6. Emin olamadıysanız: BTB veya gümrük müşaviri

Kod konusunda tereddüt varsa bir sonraki bölümdeki Bağlayıcı Tarife Bilgisi'ni isteyin veya gümrük müşavirine danışın.

Emin değilseniz: Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB)

Ticaret Bakanlığı, GTİP tespiti taleplerini doğrudan karşılamaz; bunun için Bağlayıcı Tarife Bilgisi veya Tarife Bilgisi başvurusu yapılabilir. BTB, malın tarife sınıflandırmasını belirleyen ve talep üzerine Bakanlık veya yetkilendirilmiş bölge müdürlüklerince verilen idari karardır. Bilmeniz gerekenler:

• Ücreti: Talep edene ücretsiz verilir; kimyevi tahlil, ekspertiz veya geri gönderme gibi nedenlerle oluşan masraflar talep sahibine aittir.
• Geçerlilik: Verildiği tarihten itibaren 6 yıl geçerlidir. Yanlış veya eksik bilgiye dayanıyorsa iptal edilir; tarife cetvelinde değişiklik gibi durumlarda geçerliliğini yitirebilir.
• Başvuru: BTB E-Başvuru Sistemi üzerinden elektronik olarak veya form ile yazılı yapılır. Başvuruda başvuru sahibi bilgileri, eşyanın ayrıntılı tanımı, ticari adı ve ekler gerekir.

Yeni, karmaşık veya tarifesi tartışmalı bir ürün ihraç edecekseniz, ilk sevkiyattan önce BTB istemek ilerideki vergi farkı ve cezalardan korunmanın en güvenli yoludur. Süreç ve başvuru koşulları için Ticaret Bakanlığı tarife soruları sayfasına bakın.

Sık yapılan hatalar

• İlk sonucu seçmek: Arama sonucundaki ilk kodu, fasıl notlarını okumadan kullanmak.
• Ürün adına göre kod seçmek: "Zeytinyağı" ve "zeytinyağı bazlı karışım" farklı kodlardadır; içeriğe ve sunuma bakın.
• Eski tarifeyi kullanmak: Tarife cetveli periyodik olarak güncellenir; yıllar öncesine ait bir blog veya PDF'teki kodu doğrulamadan kullanmayın.
• Alıcıdan gelen kodu doğrulamamak: Alıcının ülkesindeki kod ile Türkiye'deki 12 haneli kod ilk 6 hanede aynı olur, sonrası farklıdır.
• Rakip belgesinden kopyalamak: Aynı ürüne benzeyen ama farklı özellikli ürünün kodu sizin ürününüzle uyumlu olmayabilir.
• Vergi dışı şartları atlamak: GTİP bazı ürünlerde ek denetim şartı getirir; ihracat yapacağınız ürün için ilgili kontrolleri gümrük müşavirinizle teyit edin.

GTİP kodunu bulduktan sonra ne yapılır?

1. Hedef pazar seçimi: İlk 6 haneyle TradeMap'te hangi ülkelerin ürününüzü ithal ettiğine bakın. Yöntemi TradeMap rehberimizde anlattık. Pazar seçiminin tamamı için ihracat pazar araştırması rehberine bakın.
2. Alıcı bulma: HS koduyla ticaret verisi araçlarında ithalatçıları arayın.
3. Belgeler: Proforma fatura, ticari fatura ve çeki listesine kodu yazın. Axporter'daki ihracat belgeleri rehberi hangi belgede neyin yer aldığını anlatıyor.
4. Teklif ve fiyat: Kodunuza bağlı vergi ve şartları bildiğinizde alıcıya net teklif verebilirsiniz.

İhracat sürecinin tamamı için İhracat nedir ve nasıl yapılır? rehberine bakabilirsiniz. Pazar araştırmasını uygulamalı öğrenmek isterseniz ücretsiz topluluktaki İhracat Pazar Araştırması Eğitimi iyi bir başlangıçtır. Alıcı bulma ve ticari istihbarat konularını uygulamalı gösterdiğimiz ileri seviye eğitimler %1 İhracat Kulübü içinde yer alıyor. Alibaba.com'da ürün yayınlarken HS kodunun nasıl kullanıldığını Alibaba rehberimizdeki HS kodu sayfasında bulabilirsiniz.