FCA nedir?
Free Carrier · Teslim Şekilleri (Incoterms) · Son güncelleme:
Diğer adları: Free Carrier · Taşıyıcıya Teslim
| Kural grubu | F grubu; her taşıma türünde kullanılabilir |
|---|---|
| Ana taşıma bedelini kim öder | Alıcı |
| Sigortayı kim yaptırır | Zorunluluk yok; teslimden sonraki risk alıcıda olduğu için genellikle alıcı yaptırır |
| Risk ne zaman alıcıya geçer | Mal, belirlenen yerde alıcının taşıyıcısına teslim edildiğinde |
| İhracat gümrüğü | Satıcı |
| İthalat gümrüğü | Alıcı |
FCA nedir?
FCA, Incoterms 2020 kurallarından biridir ve uygulamada en esnek kurallardan sayılır. Satıcı ihracat işlemlerini yapar, malı alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder; bundan sonrası alıcının sorumluluğundadır.
Teslim yeri iki şekilde olabilir. Teslim yeri satıcının tesisiyse, satıcı malı alıcının gönderdiği araca yükler. Teslim yeri başka bir yerse (örneğin bir terminal ya da lojistik deposu), satıcı malı kendi aracında, boşaltmaya hazır halde taşıyıcının emrine verir.
Konteyner yüklerinde FCA, FOB'a göre daha uygundur. Konteyner çoğu zaman gemiye yüklenmeden önce terminalde teslim edilir; FOB'da ise risk mal gemiye yüklenince geçer. Incoterms 2020, taraflar anlaşırsa alıcının taşıyıcıya satıcı adına yükleme kayıtlı konşimento düzenletmesine de imkân tanır; bu, akreditifli satışlarda işe yarar.
FCA nasıl işler?
- Taraflar FCA kuralını ve teslim yerini (tesis, terminal ya da depo) sözleşmede açıkça belirler.
- Alıcı taşıyıcıyı seçer ve teslim zamanını satıcıya bildirir.
- Satıcı ihracat gümrük işlemlerini tamamlar.
- Satıcı malı belirlenen yerde taşıyıcıya teslim eder; risk bu anda alıcıya geçer.
- Alıcı ana taşıma bedelini öder, ithalat gümrüğünü ve vergilerini üstlenir.
Akreditifli satışlarda yükleme kayıtlı konşimento gerekiyorsa bu seçenek sözleşmeye ayrıca yazılmalıdır.
Örnek
Türkiye'deki bir seramik üreticisi, Kanada'daki bir alıcıya FCA şartıyla konteyner yükü satıyor. Alıcının çalıştığı lojistik firması boş konteyneri fabrikaya gönderiyor; üretici malı konteynere yüklüyor ve ihracat gümrük beyannamesini tamamlıyor. Konteyner fabrikada taşıyıcıya teslim edildiği anda risk alıcıya geçiyor. Deniz navlununu ve varıştaki işlemleri alıcı üstleniyor.
Dikkat edilecekler
- Teslim yerini tam adresle yazın. Satıcının tesisi mi, başka bir yer mi; yükleme ve boşaltma sorumluluğu buna göre değişir.
- Konteynerde FOB yerine FCA'yı değerlendirin. Malı terminalde teslim ettiğiniz halde FOB yazarsanız, gemiye yüklenene kadar risk sizde kalır.
- Akreditifte konşimento şartını konuşun. Akreditif yükleme kayıtlı konşimento istiyorsa, bu seçeneği sözleşmeye ekleyin.
- Taşıyıcı bilgisini zamanında isteyin. Alıcı taşıyıcıyı ve teslim zamanını bildirmezse sevkiyat gecikir.
Sık sorulan sorular
FCA nedir?
FCA (Free Carrier), satıcının ihracat gümrüğünü tamamlayıp malı alıcının seçtiği taşıyıcıya belirlenen yerde teslim ettiği Incoterms 2020 kuralıdır. Ana taşıma ve sonraki risk alıcıya aittir.
FCA ile FOB arasındaki fark nedir?
FOB yalnızca deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılır ve risk mal gemiye yüklenince geçer. FCA her taşıma türünde kullanılır ve risk mal taşıyıcıya teslim edilince geçer.
FCA'da yüklemeyi kim yapar?
Teslim yeri satıcının tesisiyse yüklemeyi satıcı yapar. Başka bir yerse satıcı malı kendi aracında boşaltmaya hazır halde teslim eder; boşaltma alıcının işidir.
İlgili terimler
- FOB: Satıcının malı gemiye yüklediği noktada sorumluluğunun bittiği Incoterms kuralı.
- FAS: Satıcının malı yükleme limanında alıcının belirlediği geminin yanına bırakarak teslim ettiği kural.
- EXW: Satıcının malı kendi tesisinde alıcının kullanımına hazır ettiği; yükleme, taşıma ve ihracat işlemlerinin alıcıya ait olduğu Incoterms kuralı.
- CPT: Satıcının taşıma ücretini belirlenen varış yerine kadar ödediği, riskin ise malı ilk taşıyıcıya teslimde alıcıya geçtiği Incoterms kuralı.
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
- Akreditif: Bankanın, şartlara uygun belgeler karşılığında ihracatçıya ödeme yapmayı taahhüt ettiği ödeme yöntemi.
Kaynak: ICC, Incoterms® 2020 kuralları (FCA)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, oran ve süreler değişebilir; uygulamadan önce güncel resmî kaynağı ve ilgili gümrük veya mali müşavirinizi kontrol edin.