FAS nedir?
Free Alongside Ship · Teslim Şekilleri (Incoterms) · Son güncelleme:
Diğer adları: Free Alongside Ship · Gemi Doğrultusunda Teslim
| Kural grubu | F grubu; yalnızca deniz ve iç su yolu taşıması |
|---|---|
| Ana taşıma bedelini kim öder | Alıcı |
| Sigortayı kim yaptırır | Zorunluluk yok; teslimden sonraki risk alıcıda olduğu için genellikle alıcı yaptırır |
| Risk ne zaman alıcıya geçer | Mal, yükleme limanında geminin yanına (rıhtım ya da mavna) bırakıldığında |
| İhracat gümrüğü | Satıcı |
| İthalat gümrüğü | Alıcı |
FAS nedir?
FAS, Incoterms 2020 içinde yalnızca deniz ve iç su yolu taşımasına özgü dört kuraldan biridir. Satıcı malı limana getirir, ihracat işlemlerini yapar ve alıcının belirlediği geminin yanına bırakır. Malın gemiye yüklenmesi alıcının işidir.
FAS'ı FOB'dan ayıran şey risk geçiş anıdır. FOB'da risk mal gemiye yüklenince geçer; FAS'ta ise mal geminin yanına bırakıldığı anda geçer. Yani yükleme sırasındaki risk ve maliyet FAS'ta alıcıdadır.
FAS genellikle dökme yükler, proje kargoları ve ağır ya da büyük hacimli yükler için kullanılır. Konteyner yüklerinde mal çoğu zaman terminalde teslim edildiği için bu durumlarda FCA daha uygun bir kuraldır.
FAS nasıl işler?
- Taraflar FAS kuralını ve yükleme limanını sözleşmede belirler.
- Alıcı gemiyi ayarlar ve geminin adını, yükleme noktasını ve zamanını satıcıya bildirir.
- Satıcı ihracat gümrük işlemlerini tamamlar ve malı limana getirir.
- Satıcı malı geminin yanına, rıhtıma ya da mavnaya bırakır; risk bu anda alıcıya geçer.
- Alıcı yükleme maliyetini ve navlunu öder, ithalat gümrüğünü ve vergilerini üstlenir.
Örnek
Türkiye'deki bir mermer ocağı işletmesi, blok mermerleri yurt dışındaki bir alıcıya FAS şartıyla satıyor. Alıcı gemiyi kiralıyor ve geminin limana geliş zamanını bildiriyor. İşletme blokları limana getirip ihracat işlemlerini tamamlıyor ve rıhtımda geminin yanına bırakıyor. Bloklar vinçle gemiye yüklenirken oluşabilecek hasar riski ve navlun alıcıya ait oluyor.
Dikkat edilecekler
- Konteyner yükünde FAS kullanmayın. Mal terminalde teslim ediliyorsa FCA daha doğru bir seçimdir.
- Yükleme noktasını netleştirin. Limandaki rıhtım ya da yükleme noktası belirsizse ek elleçleme masrafı çıkabilir.
- Geminin geliş zamanını takip edin. Gemi gecikirse malın limanda bekleme masrafları ve demuraj benzeri ek ücretler gündeme gelebilir; kimin ödeyeceğini sözleşmeye yazın.
- FOB ile karıştırmayın. FAS'ta yükleme riski alıcıdadır; fiyatı ve sigortayı buna göre planlayın.
Sık sorulan sorular
FAS nedir?
FAS (Free Alongside Ship), satıcının malı yükleme limanında alıcının belirlediği geminin yanına bırakarak teslim ettiği Incoterms 2020 kuralıdır. Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılır.
FAS ile FOB arasındaki fark nedir?
FAS'ta risk mal geminin yanına bırakılınca, FOB'da ise mal gemiye yüklenince alıcıya geçer. Yükleme riski ve maliyeti FAS'ta alıcıdadır.
FAS konteyner taşımasında kullanılır mı?
Önerilmez. Konteyner yükleri genellikle terminalde teslim edildiği için FCA daha uygundur.
İlgili terimler
- FOB: Satıcının malı gemiye yüklediği noktada sorumluluğunun bittiği Incoterms kuralı.
- FCA: Satıcının ihracat işlemlerini yapıp malı alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim ettiği kural.
- CFR: Satıcının malı varış limanına kadar deniz navlununu ödeyerek gönderdiği, riskin ise mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçtiği Incoterms kuralı.
- CIF: Satıcının deniz taşıması ve sigortayı ödediği, riskin yüklemede alıcıya geçtiği Incoterms kuralı.
- Navlun: Malın taşınması için taşıyıcıya ödenen taşıma bedeli.
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
Kaynak: ICC, Incoterms® 2020 kuralları (FAS)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, oran ve süreler değişebilir; uygulamadan önce güncel resmî kaynağı ve ilgili gümrük veya mali müşavirinizi kontrol edin.