Navlun nedir?
Freight · Lojistik · Son güncelleme:
| Neyi ifade eder | Malı taşıyan firmaya ödenen taşıma ücreti |
|---|---|
| Kim öder | Teslim şekline göre satıcı ya da alıcı (CIF'te satıcı, FOB'da alıcı) |
| Ne zaman doğar | Taşıma sözleşmesi yapıldığında; peşin (freight prepaid) ya da varışta (freight collect) ödenir |
| Nasıl hesaplanır | Taşıma türüne göre ağırlık, hacim ya da konteyner boyutu; mesafe, güzergah ve sezona bağlı |
| Hangi kalemi etkiler | İhracat fiyatı ve toplam teslim maliyeti (CIF ve CFR fiyatlarına dahildir) |
Navlun nedir?
Navlun, ihracatta en çok anılan lojistik maliyet kalemlerinden biridir. Taşıyıcı (gemi şirketi, havayolu, nakliyeci) malı taşıdığı için ücret alır; bu ücrete navlun denir. Taşıma belgesinde (örneğin konşimento) navlunun peşin mi (freight prepaid), varışta mı (freight collect) ödeneceği yazılır.
Navlunu kimin ödeyeceğini teslim şekli belirler (Incoterms 2020). FOB'da navlun alıcıya aittir; CIF'de satıcı varış limanına kadar navlunu ve sigortayı öder, fiyat navlunu içerir. Bu yüzden aynı ürün için FOB ve CIF fiyatları farklı çıkar.
Navlun tutarı taşıma türüne, mesafeye, güzergaha, yük cinsine ve sezona göre değişir. Deniz taşımasında genellikle konteyner boyutu ya da yük hacmi ve ağırlığı, hava taşımasında ise ağırlık ve hacim esas alınır.
Navlun nasıl işler?
- Satıcı ve alıcı teslim şeklini belirler; navlunu kimin üstleneceği bu aşamada netleşir.
- Navlunu üstlenen taraf, birden fazla lojistik firmasından teklif alır.
- Teklifte navlunun yanında yükleme ve varış tarafındaki yerel masrafları (terminal, belge vb.) ayrı ayrı sorar.
- Taşıma sözleşmesi yapılır ve navlunun peşin ya da varışta ödeneceği konşimentoya yazılır.
- Navlun faturası kesilir ve ödeme yapılır.
Örnek
Türkiye'deki bir firma, inşaat demirini Mısır'daki bir alıcıya "CIF İskenderiye" şartıyla satıyor. Fiyatına İskenderun'dan İskenderiye'ye deniz navlununu ve sigortayı ekliyor. Aynı ürünü "FOB İskenderun" olarak teklif etseydi navlunu alıcı ayrıca ödeyecek ve fiyat daha düşük görünecekti. Firma alıcıya iki teklifi de göndererek hangisini tercih ettiğini soruyor.
Dikkat edilecekler
- Fiyat karşılaştırırken teslim şekline bakın. FOB ve CIF fiyatları aynı ürün için farklıdır; navlunun dahil olup olmadığını kontrol edin.
- Navlun tek kalem değildir. Yükleme ve varış tarafındaki yerel masrafları (terminal, belge, ardiye) ayrıca sorun.
- Navlun teklifleri değişkendir. Sezona, güzergaha ve piyasaya göre değişir; teklifin geçerlilik süresini yazdırın.
- Birden fazla teklif alın. Aynı güzergah için lojistik firmaları arasında fark olabilir.
- Konşimentodaki navlun ibaresini kontrol edin. Peşin (prepaid) ya da varışta (collect) ibaresi anlaşmanızla uyuşmalıdır.
Sık sorulan sorular
Navlun nedir?
Navlun, malın bir noktadan başka bir noktaya taşınması karşılığında taşıyıcıya ödenen taşıma bedelidir. Teslim şekline göre satıcı ya da alıcı öder.
Navlunu kim öder?
Teslim şekline bağlıdır. FOB'da alıcı, CIF ve CFR'de satıcı öder.
Navlun nasıl hesaplanır?
Taşıma türüne göre ağırlık, hacim ya da konteyner boyutu; mesafe, güzergah, yük cinsi ve sezon belirleyicidir. Kesin tutar için lojistik firmasından teklif alınır.
Navlun ile demuraj arasındaki fark nedir?
Navlun taşıma bedelidir. Demuraj ise konteynerin ya da geminin ücretsiz bekleme süresini aşması halinde ödenen ek ücrettir.
İlgili terimler
- FOB: Satıcının malı gemiye yüklediği noktada sorumluluğunun bittiği Incoterms kuralı.
- CIF: Satıcının deniz taşıması ve sigortayı ödediği, riskin yüklemede alıcıya geçtiği Incoterms kuralı.
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
- Demuraj: Konteynerin ya da geminin ücretsiz bekleme süresini aşması halinde ödenen ek ücret.
- CFR: CFR (Cost and Freight) teslim şeklidir.
Kaynak: ICC, Incoterms® 2020 kuralları (navlun ve teslim şekilleri)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.