İhracatta Ödeme Şekilleri: Peşin, Akreditif, Açık Hesap ve Vesaik Mukabili

Mustafa Arda Uzun · Son güncelleme: 22 Ekim 2026 · 7 dk okuma

İhracatta ödeme şekilleri nelerdir?

Dış ticarette ödeme, malın alıcıya ulaşması ile paranın satıcıya ulaşması arasındaki zamanlamayla belirlenir. Bu zamanlama iki taraf için de risk demektir: satıcı mal gönderdiğinde parayı alamayabilir, alıcı parayı ödediğinde malı alamayabilir. Ödeme şekilleri bu riski farklı yollarla paylaştırır.

Dört yöntemin karşılaştırması

Yöntem	Ödeme ne zaman yapılır?	Güvence kimde?	Satıcı için risk	Alıcı için risk
Peşin ödeme	Mal gönderilmeden önce	Alıcı ödemeyi yapar	Düşük	Yüksek
Akreditif	Belgeler banka tarafından uygun bulunduğunda	Banka	Düşük (belgeler uygunsa)	Orta
Vesaik mukabili	Belgeler, alıcının bankası üzerinden alıcıya teslim edildiğinde	Banka (sınırlı)	Orta	Orta
Açık hesap	Mal gittikten sonra, anlaşılan vadede	Alıcının sözü	Yüksek	Düşük

Tablo genel bir karşılaştırmadır. Gerçek risk, alıcının durumu ve ülke koşullarına göre değişir.

Peşin ödeme

Alıcı malı göndermeden önce ödemeyi yapar. Satıcı için en güvenli yöntemdir; ödeme gelmeden mal çıkmaz. Alıcı için ise en az güvencelidir, çünkü mal gelene kadar parasını riske atar.

Peşin ödeme genellikle yeni ve tanınmayan alıcılarda, küçük tutarlı siparişlerde veya ülke riskinin yüksek olduğu durumlarda istenir. Uzun süreli, güvenilir ilişkilerde alıcılar genellikle bu yöntemi istemez. Ayrıntısı için peşin ödeme sözlük sayfasına bakın.

Akreditif

Akreditif, alıcının bankasının satıcıya, belgeler akreditif şartlarına uygun olduğunda ödeme yapmayı taahhüt ettiği yöntemdir. Ödeme malın kendisine değil, belgelere bağlıdır. Uluslararası kuralları ICC'nin UCP 600 metninde yer alır.

Akreditifte belgeler ayrıntılıdır: fatura, taşıma belgesi, menşe belgesi ve sigorta gibi belgelerin şartlara harfiyen uyması gerekir. Küçük bir uyumsuzluk ödemeyi geciktirebilir. Bu yüzden belge hazırlığına dikkat etmek gerekir; belgelerin listesi için ihracat için gerekli belgeler yazısına bakabilirsiniz.

Akreditifin maliyeti banka komisyonları ve masraflarıdır; oranlar bankaya ve işleme göre değişir, bankanızdan teklif alın.

Vesaik mukabili ödeme

Vesaik mukabili ödemede (Documents Against Payment, D/P), satıcı taşıma belgelerini bankasına verir. Alıcının bankası, alıcı ödemeyi yaptığında belgeleri alıcıya teslim eder. Bu yöntem, akreditife göre daha ucuzdur ama bankanın ödeme garantisi yoktur; alıcı ödemeyi yapmazsa mal, belgelerle birlikte satıcının elinde kalabilir. Kurallar ICC'nin URC 522 metnidir.

Vesaik mukabili ile ilgili ayrıntı için vesaik mukabili nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Açık hesap

Açık hesapta mal önce gönderilir, ödeme anlaşılan vadede alıcıdan beklenir. Banka güvencesi yoktur; satıcı alıcının sözüne ve ödeme gücüne güvenir. Satıcı için en riskli yöntemdir, ama uzun süreli ve güvene dayalı ilişkilerde yaygındır.

Bankacılıktaki "açık hesap" kredili hesap anlamına gelir; ihracattaki açık hesap ise başka bir kavramdır. Ayrıntı için açık hesap (mal mukabili) nedir sayfasına bakın.

Hangi yöntem ne zaman seçilir?

Yeni ve tanınmayan alıcı: Peşin ödeme veya akreditif.
Tanınan, düzenli alıcı: Vesaik mukabili veya kısa vadeli açık hesap.
Yüksek tutarlı satış: Akreditif, çünkü tutarın riski bankaya paylaştırılır.
Ülke riskinin yüksek olduğu pazar: Akreditif veya peşin ödeme, ülkeye özel durumu bankanızla değerlendirin.

Yöntem seçerken teklif ve sözleşmeye yazılacak ödeme şekli, proforma faturada da yer almalıdır.

Sık yapılan hatalar

Alıcının kredi durumunu kontrol etmeden açık hesap vermek
Akreditif şartlarını belgelerle tam eşleştirmeden sevk etmek
Teklifte ödeme şeklini yazmamak; sonradan anlaşmazlık çıkar
Banka masraflarını ve kur farkını fiyata katmamak
Vesaik mukabili yöntemde alıcının ödemeyi yapmaması durumuna hazırlıklı olmamak

Bu konuları uygulamalı öğrenmek isterseniz İhracat Kulübü'nün ücretsiz topluluğuna katılabilirsiniz. Daha derin ve uygulamalı program için %1 İhracat Kulübü sayfasına göz atın.

Sık sorulan sorular

İhracatta en güvenli ödeme şekli hangisidir?

Satıcı açısından peşin ödeme en güvenlisidir. Akreditif, belgeler uygunsa bankanın garantisiyle ikinci güvenli yöntemdir.

Akreditif ile açık hesap arasındaki fark nedir?

Akreditifte ödeme bankanın taahhüdüyle yapılır, açık hesapta ise alıcının sözüne ve vadeye bağlıdır.

Vesaik mukabili ile akreditif aynı şey mi?

Hayır. Vesaik mukabili'de banka yalnızca belgeleri aracılık eder, ödeme garantisi vermez. Akreditifte banka ödeme taahhüdü verir.

Peşin ödeme her zaman istenebilir mi?

Alıcı kabul ederse evet, ama rekabet ortamında alıcılar genellikle vade ya da akreditif ister. Pazarın alışkanlığını araştırın.

Ödeme şekli sözleşmede nasıl yazılır?

Teklif ve proforma faturada ödeme koşulu açıkça yazılmalıdır. Akreditif kullanılacaksa akreditif şartları da belirtilmelidir.

Ödeme şekli KDV'yi etkiler mi?

İhracat teslimi KDV istisnası kapsamında olabilir; ayrıntı için [ihracatta KDV](/blog/ihracatta-kdv) yazısına bakın, kesin uygulama için mali müşavirinize danışın.

Döviz tahsilatı için hangi bilgiler gerekir?

Hesap bilgileri, SWIFT ve IBAN gibi bilgiler teklifte ve faturada yer almalıdır. Bankanızdan güncel gereklilikleri öğrenin.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, oran ve süreler değişebilir; uygulamadan önce bankanızı ve ilgili müşavirinizi kontrol edin.