CMR nedir?
Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route · Belgeler · Son güncelleme:
Diğer adları: CMR taşıma senedi · CMR hamule senedi · Uluslararası karayolu taşıma senedi
| Düzenleyen | Taşıyıcı (nakliye firması), gönderici bilgileriyle; taraflarca imzalanır |
|---|---|
| Ne zaman hazırlanır | Mal araca yüklenirken |
| Kimde bulunur | Birden fazla nüsha düzenlenir; gönderici, alıcı ve taşıyıcı birer nüsha alır |
| Ne için kullanılır | Taşıma sözleşmesinin ve malın teslim alındığının kanıtı; hasar ve gecikme taleplerinde dayanak |
| Zorunlu mu | CMR Konvansiyonu'na tabi uluslararası karayolu taşımalarında düzenlenir |
CMR nedir?
CMR, tır ile yapılan uluslararası taşımaların temel belgesidir. Malın kimden kime, nereden nereye taşındığını ve taşıyıcının malı hangi durumda teslim aldığını gösterir. Denizyolundaki konşimentonun karayolundaki karşılığı gibi düşünülebilir, ama aynı işlevi görmez.
En önemli fark şudur: Konşimento malın mülkiyetini temsil eder ve el değiştirebilir. CMR ise kıymetli evrak değildir; malı temsil etmez, yalnızca taşıma sözleşmesini ve teslimi kanıtlar. Bu yüzden mal, CMR'yi ibraz eden kişiye değil, senette yazan alıcıya teslim edilir.
Taşıyıcının sorumluluğu, hasar ve gecikme gibi konular CMR Konvansiyonu ile düzenlenir. Bu nedenle senetteki bilgiler ve yükleme anında düşülen notlar, sonradan çıkabilecek bir anlaşmazlıkta belirleyici olur. Belge ticari fatura ve çeki listesi ile birlikte malla seyahat eder.
CMR nasıl işler?
- İhracatçı ya da forwarder, nakliye firmasıyla uluslararası karayolu taşıması için anlaşır.
- Yükleme sırasında taşıyıcı, gönderici bilgileriyle CMR'yi düzenler.
- Malın adedi, ambalajı ve ağırlığı kontrol edilir; görünen bir hasar varsa senede not düşülür.
- Gönderici ve taşıyıcı senedi imzalar; nüshalar taraflara dağıtılır.
- Varışta alıcı malı teslim alır ve CMR'yi imzalar; teslim kanıtı bu imzayla oluşur.
Örnek
Türkiye'deki bir mobilya üreticisi, Romanya'daki bir alıcıya tır ile koltuk takımı gönderiyor. Satış DAP şartıyla yapılmış. Yükleme sırasında nakliye firması CMR'yi düzenliyor; paket sayısı ve ağırlık senede yazılıyor. Varışta alıcı iki paketin ezildiğini fark ediyor ve bunu CMR'ye not düşerek imzalıyor. Bu not, taşıyıcıya yapılacak hasar talebinde dayanak oluyor.
Dikkat edilecekler
- CMR'yi konşimento sanmayın. CMR mülkiyeti temsil etmez; ödemeyi güvenceye almak için tek başına yeterli değildir.
- Bilgileri yüklemede kontrol edin. Paket sayısı, ağırlık ve mal tanımı çeki listesi ve faturayla uyumlu olmalıdır.
- Hasarı senede yazdırın. Yükleme ya da teslim anında görülen hasar CMR'ye not edilmezse talep süreci zorlaşır.
- İmzalı nüshayı saklayın. Alıcının imzaladığı CMR teslimin kanıtıdır; KDV ve ödeme süreçlerinde istenebilir.
- Sorumluluk sınırlarını bilin. Taşıyıcının sorumluluğu Konvansiyonla sınırlıdır; değerli yüklerde ayrıca nakliyat sigortası düşünün ve hukuki konularda bir uzmana danışın.
Sık sorulan sorular
CMR nedir?
CMR, uluslararası karayolu taşımalarında taşıma sözleşmesini ve malın taşıyıcıya teslim edildiğini kanıtlayan senettir. Adını CMR Konvansiyonu'ndan alır.
CMR'yi kim düzenler?
CMR'yi taşıyıcı, göndericinin verdiği bilgilerle düzenler. Senet gönderici ve taşıyıcı tarafından imzalanır, teslimde alıcı da imzalar.
CMR ile konşimento arasındaki fark nedir?
Konşimento malın mülkiyetini temsil eden kıymetli evraktır ve el değiştirebilir. CMR ise yalnızca taşıma sözleşmesini ve teslimi kanıtlar; malı temsil etmez.
İlgili terimler
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
- Ticari fatura: Satıcının sattığı malı, miktarını, fiyatını ve satış şartlarını alıcıya bildirdiği kesin satış belgesi.
- Çeki listesi: Sevkiyattaki her kabın içeriğini, ağırlığını, ölçüsünü ve işaretini gösteren ambalaj dökümü.
- Forwarder: Malın taşımasını gönderen adına uçtan uca organize eden lojistik aracı firma.
- DAP: Satıcının malı alıcının ülkesinde belirlenen yere, boşaltmaya hazır şekilde getirdiği; ithalat gümrüğü ve vergilerinin alıcıya ait olduğu Incoterms kuralı.
- Navlun: Malın taşınması için taşıyıcıya ödenen taşıma bedeli.
Kaynak: Eşyaların Karayoluyla Uluslararası Taşınması için Sözleşme Hakkında Konvansiyon (CMR); T.C. Ticaret Bakanlığı (genel bilgi)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, oran ve süreler değişebilir; uygulamadan önce güncel resmî kaynağı ve ilgili gümrük veya mali müşavirinizi kontrol edin.