Serbest dolaşım nedir?
Free circulation · Gümrük ve Rejimler · Son güncelleme:
Diğer adları: Serbest dolaşıma giriş · Release for free circulation
| Ne zaman kullanılır | Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın Türkiye ile AB arasında dolaşımında |
|---|---|
| Yetkili kurum | T.C. Ticaret Bakanlığı (Türkiye'de); AB'de üye devletlerin gümrük idareleri |
| Başvuruyu kim yapar | Genellikle ihracatçı, gümrük müşaviri aracılığıyla belge işlemlerini yürütür |
| Sağladığı avantaj | Gümrük Birliği kapsamında gümrük vergisi uygulanmadan dolaşım |
| Dikkat noktası | Serbest dolaşım menşe demek değildir; kapsam ürüne göre değişir |
Serbest dolaşım nedir?
AB gümrük mevzuatında üçüncü ülkelerden gelen eşya, gümrük işlemleri tamamlanıp serbest dolaşıma girdiğinde AB eşyası statüsü kazanabilir. AB Gümrük Kodu, AB eşyasını AB gümrük bölgesinde tamamen elde edilen eşya, dışarıdan getirilip serbest dolaşıma sokulan eşya ve bunlardan üretilen eşya olarak tanımlar.
Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliği sanayi ürünleri için taraflar arasında serbest dolaşımı esas alır. Bu çerçevede serbest dolaşımdaki eşya, gümrük vergisi ve miktar kısıtlaması olmadan dolaşabilir; statüsünü A.TR belgesi gösterir. Hangi ürünlerin kapsandığı ve tarım ürünlerinin durumu ayrıca düzenlenir; ayrıntı için resmî kaynağa bakın.
Serbest dolaşım, ürünün menşeiyle aynı şey değildir. Menşe ürünün üretildiği ülkeyi, serbest dolaşım ise gümrük statüsünü gösterir; menşe için menşe şahadetnamesi ve EUR.1 gibi belgeler ayrı değerlendirilir.
Serbest dolaşım nasıl işler?
- Eşya, Türkiye'de ya da AB'de gümrük işlemleri tamamlanarak serbest dolaşım statüsü kazanır.
- Ürünün Gümrük Birliği kapsamında olup olmadığını (sanayi ürünü mü, ayrı düzenlenen bir ürün mü) öğrenin.
- İhracatta, AB'ye gidecek eşya için serbest dolaşım statüsünü gösteren A.TR belgesi gümrük işlemleriyle birlikte hazırlanır.
- Belge gümrük idaresince onaylanır ve alıcıya iletilir.
- Alıcı, belgeyi ithalatta gümrüğe sunarak Gümrük Birliği uygulamasından yararlanır.
Belge ve kapsam ayrıntıları için gümrük müşavirinize danışın.
Örnek
Türkiye'deki bir mobilya üreticisi, bir sanayi ürününü Almanya'daki bir alıcıya gönderiyor. Ürünün Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu gösteren A.TR belgesini gümrük müşaviri aracılığıyla hazırlatıyor ve alıcıya iletiyor. Alıcı belgeyi kendi gümrüğüne sunuyor. Örnek temsilidir; gerçek işlemler ürüne ve güncel usule bağlıdır.
Dikkat edilecekler
- Serbest dolaşım ile menşe aynı değildir. Serbest dolaşımdaki bir eşyanın menşei başka bir ülke olabilir; menşe belgelerini ayrıca değerlendirin
- Kapsamı ürüne göre kontrol edin. Gümrük Birliği her ürünü aynı şekilde kapsamaz; tarım ürünleri ve diğer ürünler ayrı düzenlenebilir
- Statüyü belgeyle kanıtlayın. Serbest dolaşım statüsü A.TR gibi belgelerle gösterilir; belgenin doğru ve eksiksiz hazırlanması gerekir
- Güncel usulü teyit edin. Belge işlemleri ve uygulama ayrıntıları değişebilir; Ticaret Bakanlığı'ndan kontrol edin
- Uzmana danışın. Bu sayfa gümrük ya da hukuk tavsiyesi değildir; gümrük müşavirinize danışın
Sık sorulan sorular
Serbest dolaşım nedir?
Serbest dolaşım, eşyanın bir gümrük bölgesinde gümrük işlemleri tamamlanarak serbestçe dolaşabilecek statüye kavuşmasıdır. Türkiye–AB Gümrük Birliği'nde bu statüdeki eşya taraflar arasında gümrük vergisi olmadan dolaşır.
Serbest dolaşım ile menşe aynı şey midir?
Hayır. Menşe ürünün üretildiği ülkeyi, serbest dolaşım ise eşyanın gümrük statüsünü gösterir.
Serbest dolaşım statüsü nasıl kanıtlanır?
Türkiye ile AB arasında bu statü A.TR dolaşım belgesiyle gösterilir. Belge ve kapsam ayrıntılarını gümrük müşavirinizden teyit edin.
İlgili terimler
- Gümrük birliği: Üye ülkeler arasında gümrük vergilerinin kaldırıldığı ve ortak dış tarife uygulanan birliktir.
- A.TR belgesi: Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamında eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösteren dolaşım belgesi.
- Menşe şahadetnamesi: Malın hangi ülkede üretildiğini, yani tercihli olmayan menşeini gösteren resmî belge.
- EUR.1: Tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle indirimli gümrük vergisi sağlayan tercihli menşe belgesi.
- Menşe kuralları: Bir ürünün hangi ülkenin malı sayılacağını belirleyen ölçütlerdir.
- Gümrük beyannamesi: Eşyanın gümrük rejimini ve bilgilerini gümrük idaresine bildiren resmî beyan belgesi.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye–AB Gümrük Birliği ve A.TR (genel bilgi); Avrupa Parlamentosu ve Konsey, Tüzük (AB) No 952/2013, Birlik Gümrük Kodu (EUR-Lex)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.