ISO 9001 nedir?
Kalite Yönetim Sistemi standardı (Quality Management System) · Belgeler · Son güncelleme:
Diğer adları: ISO 9001 belgesi · Kalite yönetim sistemi belgesi · ISO 9001 sertifikası
| Düzenleyen | Akredite ya da yetkili bir belgelendirme kuruluşu |
|---|---|
| Ne zaman hazırlanır | Kalite yönetim sistemi kurulup denetlendikten sonra |
| Kimde bulunur | Belgelendirilen kuruluşta; alıcıya sunulabilir |
| Ne için kullanılır | Kuruluşun kalite yönetimini alıcıya ve pazara göstermek için |
| Zorunlu mu | Zorunlu değildir; alıcıya, sektöre ve hedef pazara göre istenir |
ISO 9001 nedir?
ISO 9001, bir kuruluşun müşteri beklentilerini ve ilgili gereklilikleri tutarlı biçimde karşılamak için kurduğu kalite yönetim sistemine dair bir standarttır. Standardı ISO adlı uluslararası standart kuruluşu yayımlar. Belge, bir ürüne değil kuruluşun süreçlerini ve yönetim sistemini kapsayan bir belgelendirmedir.
Bu nedenle ISO 9001 belgesi, ürünün kendisinin belirli bir özelliği taşıdığını göstermez. Ürün özellikleri için COA gibi analiz belgeleri ya da ürün uygunluğu için CE işareti gibi işaretler ayrıca gündeme gelebilir. Belge, alıcıya düzenli ve izlenebilir bir yönetim sistemi olduğunu göstermeye yardımcı olur.
Birçok alıcı ya da ihale, tedarikçisinden bu belgeyi isteyebilir; ancak bu talep sektöre ve alıcıya göre değişir. Hedef pazarın ve alıcının beklentilerini önceden öğrenmeniz, belge için yatırım yapıp yapmayacağınıza karar vermenizi kolaylaştırır.
ISO 9001 nasıl işler?
- Alıcının ve hedef pazarın belge beklentisi araştırılır; belgenin gerçekten gerekip gerekmediği değerlendirilir.
- Kuruluş, standardın gereklerine göre kalite yönetim sistemini kurar ve uygular.
- Kuruluş içinde sistemin işleyişi gözden geçirilir ve eksikler giderilir.
- Bağımsız bir belgelendirme kuruluşu sistemi denetler.
- Uygunluk görülürse belge düzenlenir; belgenin geçerliliği, belgelendirme kuruluşunun denetimleriyle sürdürülür.
Sürecin ayrıntıları ve koşulları belgelendirme kuruluşuna göre değişebilir. Güncel şartları belgelendirme kuruluşundan ve resmî kaynaklardan doğrulayın.
Örnek
Türkiye'deki bir makine parçası üreticisi, bir ülkedeki alıcının tedarikçi değerlendirmesine giriyor. Alıcı, tedarikçilerinden kalite yönetim sistemi belgesi istiyor. Üretici, kalite yönetim sistemini kurup bağımsız bir belgelendirme kuruluşuna denetletiyor ve belgeyi alıyor. Belgeyi teklif dosyasına ekleyerek alıcıya sunuyor.
Dikkat edilecekler
- Belge zorunlu değildir. Alıcının, sektörün ve hedef pazarın talebine göre istenir. Yatırım yapmadan önce talebi doğrulayın.
- Ürünü değil sistemi belgelendirir. Belge, ürününüzün her özelliğini garanti etmez. Ürün özellikleri için ayrı analiz ya da uygunluk belgeleri gerekebilir.
- Belge sürekli uygulama ister. Sistem yalnızca belge alırken değil, sonrasında da işletilmelidir. Aksi halde belgenin geçerliliği sorun olabilir.
- Belgelendirme kuruluşunu dikkatle seçin. Alıcınız belgeyi veren kuruluş konusunda beklenti taşıyabilir. Seçimden önce alıcınıza sorun.
- Belgeyi yanıltıcı kullanmayın. Belgenin kapsamını aşan ifadeler kullanmayın. Kapsamı belgede yazdığı gibi aktarın.
Sık sorulan sorular
ISO 9001 nedir?
ISO 9001, bir kuruluşun kalite yönetim sistemine ilişkin gereklilikleri belirleyen uluslararası bir standarttır. Belge, bağımsız denetimle düzenlenir.
ISO 9001 belgesi ürün kalitesini garanti eder mi?
Hayır. Belge, ürünü değil kuruluşun yönetim sistemini kapsar. Ürün özellikleri için ayrı belgeler gerekebilir.
ISO 9001 ihracatta zorunlu mu?
Genel bir zorunluluk yoktur. Alıcının, sektörün ve hedef pazarın talebine göre istenir.
ISO 9001 belgesini kim verir?
Bağımsız, yetkili ya da akredite bir belgelendirme kuruluşu denetim yaparak düzenler. Alıcı belirli bir şart koyuyorsa önceden sorun.
İlgili terimler
- İhracat: Bir ülkede üretilen mal veya hizmetin başka bir ülkedeki alıcıya satılmasıdır.
- Hedef pazar: İhracatçının ürününü satmayı planladığı ülke veya müşteri grubudur.
- CE işareti: Ürünün ilgili AB mevzuatına uygun olduğunu gösteren, ürün üzerinde yer alan uygunluk işaretidir.
- HACCP: Gıda üretiminde güvenlik tehlikelerini belirleyip kritik noktalarda kontrol eden sistemin belgelendirilmesidir.
- COA: Bir ürün partisinin laboratuvar analiz sonuçlarını ve belirlenen özelliklere uygunluğunu gösteren belgedir.
- Helal sertifikası: Ürünün ya da üretim sürecinin helal kurallarına uygunluğunu gösteren, bağımsız denetime dayalı belgedir.
- Teklif: Satıcının ürün, fiyat ve satış şartlarını alıcıya yazılı olarak bildirdiği belgedir.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı (genel bilgi); ISO, kalite yönetim sistemi standardı (genel çerçeve)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.