Komisyon nedir?
Commission · Temel Kavramlar · Son güncelleme:
Diğer adları: Commission · Aracılık komisyonu · Acente komisyonu
| Kısa tanım | Aracılık hizmeti karşılığında ödenen bedel |
|---|---|
| İlişkili kavram | Acente, broker, acente sözleşmesi, dolaylı ihracat |
| Nerede kullanılır | Acente ve broker ilişkilerinde, satış temsilciliğinde |
| Kim ilgilenir | İhracat ve satış yöneticileri, finans ve hukuk ekipleri |
Komisyon nedir?
Komisyon, malı kendi adına satın almayan ama satışa aracılık eden tarafa ödenen bedeldir. Acente, broker ve satış temsilcileri genellikle bu şekilde çalışır. Bedel çoğunlukla gerçekleşen satışa bağlanır; bazı anlaşmalarda sabit bir tutar da olabilir.
Komisyonu kimin ödeyeceği de anlaşmaya göre değişir: ihracatçı, alıcı ya da bazen ikisi. Ne zaman doğacağı (sipariş alındığında mı, malın gönderilmesinde mi, ödeme tahsil edildiğinde mi) mutlaka yazılı belirlenmelidir. Aracılı satışın genel çerçevesi için dolaylı ihracat sayfasına bakabilirsiniz.
Komisyon, bankacılık ve finans alanındaki komisyonla karıştırılmamalıdır. Örneğin bir bankanın akreditif işlemi karşılığında aldığı bedel ayrı bir kavramdır. Bu sayfa yalnızca satış ve aracılık komisyonunu anlatır. Aracılığın yazılı çerçevesi için acente sözleşmesi sayfası yararlıdır.
Komisyon nasıl işler?
- İhracatçı ile aracı, komisyonun hangi satışlara uygulanacağını belirler.
- Komisyonun hesaplanma esası (satış bedeline bağlı ya da sabit tutar) kararlaştırılır.
- Kimin ödeyeceği ve ne zaman doğacağı yazılı olarak netleştirilir.
- Satış gerçekleştiğinde komisyonun doğup doğmadığı anlaşmadaki esaslara göre kontrol edilir.
- Ödeme, anlaşılan vadede ve yöntemle yapılır; kayıtlar saklanır.
Komisyonun oranı ya da tutarı sektöre ve ilişkiye göre değişir; sabit bir standart yoktur.
Örnek
Türkiye'deki bir mobilya üreticisi, yurtdışında müşteri bulan bir acenteyle çalışıyor. Acentenin komisyonunun hangi siparişler için doğacağı ve ne zaman ödeneceği yazılı olarak belirleniyor. Üretici, fiyatını belirlerken komisyonu da hesaba katıyor; fiyat çalışması için fiyat teklifi rehberine bakıyor.
Dikkat edilecekler
- Komisyonu baştan yazılı netleştirin. Kimden alınacağı, hangi siparişlere uygulanacağı ve ne zaman doğacağı belirsiz kalırsa sonradan anlaşmazlık çıkar.
- Fiyatı komisyonla birlikte düşünün. Aracıya ödenecek bedel maliyetinizi etkiler; teklif verirken bunu hesaba katın.
- Ödeme zamanını tahsilatla ilişkilendirin. Komisyonun sipariş mi yoksa tahsilat anında mı doğacağı yazılmalı; tahsilat güvenliği için ihracatta tahsilat güvenliği rehberine bakın.
- Bankacılık komisyonuyla karıştırmayın. Banka ve finans işlemlerindeki komisyon ayrı bir kavramdır.
- Hukuki ve mali destek alın. Bu sayfa hukuki ya da mali tavsiye değildir; hukukçunuza ve mali müşavirinize danışın.
Sık sorulan sorular
Komisyon nedir?
Komisyon, aracılık hizmeti karşılığında acente, broker ya da satış temsilcisine ödenen bedeldir. Çoğunlukla satışa bağlıdır, sabit tutar da olabilir.
Komisyonu kim öder?
Anlaşmaya göre değişir. İhracatçı, alıcı ya da ikisi birden ödeyebilir; bu yüzden sözleşmede yazılı olarak belirlenmelidir.
Komisyon oranı sabit midir?
Hayır. Sektöre, ürüne ve ilişkiye göre değişir; sabit bir standart yoktur. Her anlaşmada ayrıca kararlaştırılır.
Komisyon ile bankacılık komisyonu aynı şey midir?
Hayır. Burada anlatılan komisyon, satışa aracılık karşılığı ödenen bedeldir. Bankaların işlem karşılığı aldığı komisyon ayrı bir kavramdır.
İlgili terimler
- Acente: Üretici adına yurt dışında alıcı bulan ve satış bağlantısı kuran temsilcidir.
- Broker: Alıcı ile satıcıyı buluşturup işlem karşılığında komisyon alan, malı kendi adına satın almayan aracı.
- Acente sözleşmesi: Acentenin sizi temsil ederken yetki, bölge, komisyon ve sona erme koşullarını yazan anlaşma.
- Dolaylı ihracat: Malın bir aracı veya dış ticaret şirketi üzerinden yurt dışına satılmasıdır.
- Distribütörlük sözleşmesi: İhracatçı ile yabancı distribütör arasında malın bölgede yeniden satış koşullarını düzenleyen yazılı anlaşma.
- Akreditif: Bankanın, şartlara uygun belgeler karşılığında ihracatçıya ödeme yapmayı taahhüt ettiği ödeme yöntemi.
Kaynak: ICC, Model Commercial Agency Contract (iccwbo.org ürün sayfası); Genel dış ticaret uygulaması (özel bir resmî tanım içermez)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.