House B/L nedir?
House Bill of Lading · Belgeler · Son güncelleme:
Diğer adları: House Bill of Lading · HBL · House konşimento
| Düzenleyen | Forwarder ya da konsolidatör (taşıyıcı değil, aracı) |
|---|---|
| Ne zaman hazırlanır | Yükleme sonrasında, forwarder yükü teslim aldıktan ve taşıma düzenlendikten sonra |
| Kimde bulunur | Yükleyicide ve alıcı tarafında bulunur; master B/L ise forwarder ile taşıyıcı arasında kalır |
| Ne için kullanılır | Yükleyici ile forwarder arasındaki taşıma ilişkisini göstermek; yükü varışta teslim almak ve ödeme belgesi olarak sunmak |
| Zorunlu mu | Zorunlu değildir; forwarder aracılığıyla yapılan taşımalarda düzenlenir, akreditifte hangi belgenin istendiğine bağlıdır |
House B/L nedir?
House B/L, yükü doğrudan armatörle değil bir forwarder ya da konsolidatörle taşıtan yükleyiciye verilen konşimentodur. Forwarder, taşıyıcıdan ayrı bir belge alır; buna master B/L denir. Yükleyici ise forwarder'ın kendi adına düzenlediği house B/L'yi alır. Belgenin genel işlevi için konşimento sayfasına bakabilirsiniz.
Konsolidasyon taşımasında (LCL) farklı yükleyicilerin malları aynı konteynerde birleştirilir. Kaynaklarda, her yükleyiciye kendi payı için ayrı bir house B/L verildiği ve bunların konteynerin içindeki ayrı gönderileri temsil ettiği anlatılır. Bütün konteyner tek yükleyiciye ayrılmışsa (FCL) çoğu zaman taşıyıcı belgesi doğrudan yükleyiciye düzenlenir; ancak uygulama forwarder'a ve sözleşmeye göre değişir.
House B/L'deki gönderici, alıcı ve ihbar edilecek taraf bilgileri shipper, consignee, notify party alanlarında yer alır. Belgenin hukuki sonuçları ve ülkelere göre uygulaması değişebilir; forwarder'ınızla ve alıcının bankasıyla önceden netleştirin, hukuki sorularda hukukçunuza danışın.
House B/L nasıl işler?
- Yükleyici, forwarder ile taşıma anlaşması yapar ve taşıma talimatında taraf bilgilerini bildirir.
- Forwarder, yükü taşıyıcıya teslim eder ve taşıyıcıdan master B/L alır.
- Forwarder, yükleyiciye kendi adına house B/L düzenler.
- Yükleyici, house B/L bilgilerini ticari fatura, sözleşme ve ödeme şartlarıyla karşılaştırıp kontrol eder.
- Yük varışa ulaşınca teslim usulü forwarder ve taşıyıcının prosedürüne göre belirlenir; master B/L tarafı forwarder ile taşıyıcı arasında yürür.
Teslim usulü ve belgelerin hangi sırayla ibraz edileceği forwarder ve taşıyıcıya göre değişebilir.
Örnek
Türkiye'deki bir mobilya üreticisi, küçük bir partiyi konteynerin tamamını doldurmadan yurt dışındaki alıcıya gönderiyor. Parti bir forwarder aracılığıyla başka yüklerle birleştiriliyor ve üretici forwarder'dan house B/L alıyor. Ödeme akreditif ile yapılacağı için üretici, sevkiyattan önce akreditifin house B/L'ye izin verip vermediğini bankasıyla kontrol ediyor.
Dikkat edilecekler
- Akreditif şartlarına bakın. House B/L'nin kabul edilip edilmeyeceği akreditifteki şartlara ve bankaya bağlıdır; UCP 600 madde 14(l) taşıma belgesinin taşıyıcı dışındaki bir tarafça da düzenlenebileceğini, belgenin madde 19-24'teki şartları karşılaması koşuluyla söyler. Akreditif şartlarına ve bankanıza bakın.
- Belgeyi kimin düzenlediğini bilin. Taşıma sözleşmeniz house B/L'yi düzenleyen forwarder ile yapılmıştır; taşıyıcı ile doğrudan sözleşmeniz olmayabilir.
- Master B/L ile karıştırmayın. İki belge farklı taraflar arasındadır; hangisinin size, hangisinin alıcıya verileceğini forwarder ile yazılı netleştirin.
- Tahsilat güvenliğini unutmayın. Konşimento ya da teslim yetkisini bedel güvence altında değilken vermeyin; ayrıntı için ihracatta tahsilat güvenliği yazısına bakın.
- Bilgileri teslimden önce kontrol edin. Unvan, adres ve mal tarifi ticari faturayla uyuşmazsa belge uyumsuzluğu doğabilir.
Sık sorulan sorular
House B/L nedir?
House B/L, forwarder ya da konsolidatörün yükleyiciye kendi adına düzenlediği konşimentodur. Forwarder'ın taşıyıcıdan aldığı master B/L ile ilişkilidir.
House B/L ile master B/L arasındaki fark nedir?
House B/L forwarder tarafından yükleyiciye, master B/L ise taşıyıcı tarafından forwarder'a düzenlenir. Biri müşteri ile forwarder, diğeri forwarder ile taşıyıcı arasındaki ilişkiyi gösterir.
House B/L akreditifte kabul edilir mi?
Bu akreditifin şartlarına ve bankaya bağlıdır. Sevkiyattan önce akreditif metnini ve belge şartlarını bankanızla kontrol edin.
House B/L her sevkiyatta düzenlenir mi?
Hayır. Forwarder aracılığıyla yapılan ve özellikle konsolidasyon taşımalarında düzenlenir; taşıma doğrudan taşıyıcıyla yapılıyorsa taşıyıcının kendi belgesi verilir.
İlgili terimler
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
- Master B/L: Taşıyıcının forwarder ya da konsolidatöre düzenlediği ana konşimento.
- Forwarder: Malın taşımasını gönderen adına uçtan uca organize eden lojistik aracı firma.
- Shipper, consignee, notify party: Konşimento gibi taşıma belgelerinde yükü gönderen, teslim alacak ve varışta haberdar edilecek tarafları gösteren üç alandır.
- LCL: Bir konteyneri dolduramayan yükün, başka göndericilerin yükleriyle aynı konteynerde taşınması.
- Akreditif: Bankanın, şartlara uygun belgeler karşılığında ihracatçıya ödeme yapmayı taahhüt ettiği ödeme yöntemi.
- Telex release: Konşimento orijinali olmadan, yazılı talimatla yükün alıcıya teslim edilmesini sağlayan prosedür.
Kaynak: Taşıyıcı ve forwarder rehber sayfaları (genel bilgi); ICC, UCP 600 kuralları (madde 14, 20 ve 21; iccwbo.org kural sayfası); İhracat Kulübü, İhracatta tahsilat güvenliği (konşimento ve telex release bölümü)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.