Multimodal taşımacılık nedir?
Multimodal transport · Lojistik · Son güncelleme:
Diğer adları: Multimodal transport · Çok modlu taşımacılık
| Neyi ifade eder | Yükün tek sözleşmeyle, birden fazla taşıma moduyla taşınması |
|---|---|
| Kim öder | Taşıma bedelini teslim şekli ve satış sözleşmesi belirler; satıcı ya da alıcı öder |
| Ne zaman doğar | Taşıma sözleşmesi yapıldığında; yük ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde işlemeye başlar |
| Nasıl hesaplanır | Genellikle forwarder ya da taşıyıcı tek bir toplam bedel teklif eder; kalemleri teklifte ayrı görebilirsiniz |
| Hangi kalemi etkiler | Navlun, aktarma ve elleçleme masraflarını ve toplam transit süresini |
Multimodal taşımacılık nedir?
Multimodal taşımacılıkta yük, farklı taşıma modları arasında aktarılarak varış noktasına ulaşır. Yük sahibi her mod için ayrı sözleşme yapmaz. Tek bir taraf, yani çoğu zaman bir forwarder ya da taşıyıcı, tüm yolculuk için sorumluluk üstlenir ve tek taşıma belgesi düzenler.
Bu yöntem özellikle limana doğrudan ulaşılamayan ya da kara ile denizin birlikte kullanıldığı sevkiyatlarda tercih edilir. Örneğin konteyner önce kamyonla limana gider, gemiyle karşı limana ulaşır, oradan tren veya kamyonla alıcıya teslim edilir. Römorkların gemiye sürülerek taşındığı Ro-Ro taşımacılığı da bu yaklaşıma yakın bir örnektir.
Günlük kullanımda intermodal ve kombine taşımacılık terimleri de benzer anlamda geçebilir. Sözleşme ve mevzuat dilinde bu terimlerin tanımı farklılaşabilir. Sorumluluk kuralları ve belge şartları için forwarder'ınıza ve resmî kaynaklara danışın.
Multimodal taşımacılık nasıl işler?
- Forwarder ya da taşıyıcıdan, yükün çıkış ve varış noktalarını kapsayan tek bir teklif alınır.
- Güzergâh ve kullanılacak taşıma modları belirlenir.
- Yük ilk taşıyıcıya teslim edilir ve tek bir taşıma belgesi düzenlenir.
- Yük, modlar arasında aktarılır; aktarma noktalarında elleçleme ve bekleme gerçekleşebilir.
- Yük, belirlenen varış noktasında alıcıya ya da belgede yazılı tarafa teslim edilir.
Teslim şekli seçerken taşıma biçimini de düşünün. Bazı Incoterms kuralları yalnızca deniz taşımacılığı için tasarlanmıştır; her taşıma moduna uygun kurallar için FCA, CPT ve CIP sayfalarına bakabilirsiniz.
Örnek
Türkiye'deki bir mobilya üreticisi, deniz limanı olmayan bir iç bölgedeki alıcıya ürün gönderiyor. Forwarder, yükü önce kamyonla limana, oradan gemiyle varış limanına, son olarak da tren ve kamyonla alıcının deposuna taşıyacak tek bir teklif veriyor. Üretici tek bir muhatapla çalışıyor ve yolculuğun tamamı için tek taşıma belgesi alıyor.
Dikkat edilecekler
- Sorumluluğun kimde olduğunu öğrenin. Hasar ya da gecikme hangi aşamada olursa olsun muhatabınızın kim olduğunu ve sorumluluk koşullarını sözleşmede netleştirin.
- Belge türünü kontrol edin. Ödemeyi akreditif ile yapıyorsanız bankanın multimodal taşıma belgesini kabul edip etmediğini akreditif şartlarında doğrulayın.
- Teslim şekliyle uyumlu olun. Birden fazla modla taşıdığınız yük için seçtiğiniz Incoterms kuralının bu taşımaya uygun olduğundan emin olun.
- Aktarma ve bekleme riskini hesaba katın. Modlar arası aktarmalar transit süresini uzatabilir; teslim tarihi vaat ederken bunu düşünün.
- Sigortayı kapsama göre yaptırın. Poliçenin tüm modları kapsayıp kapsamadığını sigortacınıza sorun.
Sık sorulan sorular
Multimodal taşımacılık nedir?
Multimodal taşımacılık, yükün tek taşıma sözleşmesiyle en az iki farklı taşıma moduyla taşınmasıdır. Yük sahibi tüm yolculuk için genellikle tek bir muhatapla çalışır.
Multimodal taşımacılık ile aktarmalı taşıma aynı şey mi?
Hayır. Aktarmalı taşımada yük aynı modda, örneğin deniz yolunda, başka bir gemiye geçer. Multimodal taşımacılıkta ise farklı taşıma modları kullanılır. Bu fark için transhipment sayfasına bakın.
Multimodal taşımada kaç belge düzenlenir?
Genellikle yolculuğun tamamı için tek bir taşıma belgesi düzenlenir. Belgenin adı ve içeriği taşıyıcıya ve sözleşmeye göre değişebilir.
Multimodal taşıma kimin için uygundur?
Kara, deniz ya da demiryolunun birlikte kullanılmasının gerektiği sevkiyatlarda tek muhatapla çalışmak isteyen ihracatçılar için uygundur. Uygunluğu güzergâha ve ürüne göre forwarder'ınızla değerlendirin.
İlgili terimler
- Forwarder: Malın taşımasını gönderen adına uçtan uca organize eden lojistik aracı firma.
- Konteyner: Malın deniz, kara ve demiryolunda aktarma yapılmadan taşınmasını sağlayan standart metal taşıma kutusu.
- Ro-Ro: Tekerlekli yüklerin rampadan kendi gücüyle gemiye girip çıktığı deniz taşıma yöntemi.
- Transhipment: Yükün çıkış ve varış noktası arasında, ara bir limanda ya da noktada başka bir araca aktarılmasıdır.
- Transit süresi: Malın çıkış noktasından varış noktasına ulaşana kadar geçen süre.
- Konşimento: Deniz taşımasında taşıyıcının düzenlediği; makbuz, taşıma sözleşmesi kanıtı ve hak belgesi işlevi gören belge.
- Navlun: Malın taşınması için taşıyıcıya ödenen taşıma bedeli.
- House B/L: Forwarder ya da konsolidatörün yükleyiciye kendi adına düzenlediği konşimento.
Kaynak: ICC, Incoterms® 2020 kuralları (genel bilgi); T.C. Ticaret Bakanlığı (genel bilgi)
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve uygulamalar değişebilir. Lütfen bilgilerin doğruluğunu resmî kaynaklardan kontrol edin, gerekli konularda hukuk müşaviri, gümrük müşaviri ve mali müşavir gibi uzmanlardan destek alın.